Patent nedir?
Bir buluş için buluş sahibine devlet tarafından verilen bir belge ve sınai mülkiyet hakkı olup, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı sağlar.
Hangi buluşlar patent ile korunabilir?
Buluşlar ancak aşağıdaki üç şartı sağlamak koşuluyla patentlenebilirler:
a)Yenilik: Tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluş yenidir. Tekniğin bilinen durumu; patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgilerden oluşur.
b)Tekniğin bilinen durumunun aşılması: Buluş, ilgili olduğu teknik alandaki bir uzman tarafından, tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamayan bir faaliyet sonucu gerçekleşmiş ise, tekniğin bilinen durumunun aşıldığı kabul edilir.
c)Sanayiye Uygulanabilir Olma: Buluş, tarım dahil sanayiinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte ise, sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir.
Hangi konular/buluşlar patentlenemez?
Buluş niteliğinde olmadıkları için patent verilemeyecek konular:
a) Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları;
b) Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar;
c) Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, Bilgisayar yazılımları;
d) Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller.
e) İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan,hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri. e) bendindeki hüküm bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usullerine uygulanmaz.
Patentle korunamayacak buluşlar:
a) Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar.
b) Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.
Patent hangi hakları sağlar?
Patent hakkı sahibi, buluşun yeni, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır. Patent sahibinin, üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak aşağıda sayılanların yapılmasını önleme hakkı vardır:
Patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması.
Patent konusu olan bir usulün kullanılması.
Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının üçüncü kişiler tarafından başkalarına teklif edilmesi.Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satışa sunulması veya kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması.
Kimler patent başvurusu yapabilir?
Patent isteme hakkı, buluşu yapana veya onun haleflerine ait olup, başkalarına devri mümkündür. Buluş birden çok kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmişse, patent isteme hakkı, taraflar başka türlü kararlaştırmamışsa, bunlara müştereken ait olur.
Aynı buluş birbirinden bağımsız birden çok kişi tarafından aynı zamanda gerçekleştirilmişse, patent isteme hakkı, daha önce başvuru yapana veya diğerine göre rüçhan hakkı olana aittir.Patent almak için ilk başvuran kişi, aksi sabit oluncaya kadar, patent isteme hakkının sahibidir.
Patentin koruma süresi ne kadardır?
İncelemeli patentin süresi 20 yıl,
İncelemesiz patentin süresi 7 yıl,
Faydalı model belgesinin süresi ise 10 yıl.
Bu süreler başvuru tarihinden itibaren başlar.
Türkiye’de uygulanan patent sistem tercihi nedir?
İncelemesiz ve incelenerek patent verilme sistemleri olmak üzere iki sistem mevcuttur.
Başvuru sahibi , araştırma raporunun kendisine tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde patent verilebilirlik şartları açısından gerekli incelemenin yapılabilmesi için, incelenerek patent verilmesi sistemini tercih ettiğini, Enstitüye bildirir. Bu bildirimin süresi içinde yapılmaması halinde, incelemesiz patent verilmesi sisteminin tercih edildiği kabul edilir.
İncelemesiz sistemde, araştırma raporunun yayınlanmasından sonra ve varsa üçüncü kişilerin araştırma raporuna ilişkin görüşleri dikkate alınmaksızın, başvuru sahibinin raporla ilgili karşı görüşlerini bildirmesi için belirlenen süre dolduktan sonra, incelemesiz patent verilir.
İncelemeli sistemde ise, araştırma raporundan sonra ayrıca, buluşun yeni olup olmadığı, tekniğin bilinen durumunun aşılıp aşılmadığı, sanayiye uygulanabilir olup olmadığı kriterleri incelenmekte ve ancak bu kriterlerdeki niteliklere sahip olan buluşlara patent verilmektedir.
İncelemesiz verilen patent için başvuru sahibi veya üçüncü kişiler tarafından patentin verilmesinden itibaren 7 yıl içinde inceleme talebinin yapılması halinde, incelemeli sisteme geçiş yapılabilir. İnceleme ile ilgili ücret ise talebi yapan tarafından ödenir. Yedi yıllık sürenin geçmesinden sonra inceleme talebi yapılamaz.
Patentlenebilirlik incelemesi Türk Patent Enstitüsü'nün yanı sıra İsveç, Danimarka, Rusya ve Avusturya patent ofislerinde de yaptırılabilir.
Yıllık ücretler
Bir patent başvurusu veya patentin korunması için gerekli yıllık ücretler, Enstitünün bildirimine gerek olmaksızın patentin koruma süresi boyunca her yıl vadesinde peşinen Enstitünün hesabına ödenir ve banka dekontu aslı Enstitüye gönderilir. Vade tarihi, başvuru tarihine tekabül eden ay ve gündür. Belirtilen süreler içinde yıllık ücretlerin ödenmemesi halinde patent hakkı, bu ücretin son ödeme tarihi itibariyle sona erer.
Patentin kullanma zorunluluğu
Patent sahibi veya yetkili kıldığı kişi, patentle korunan buluşu kullanmak zorundadır. Kullanma zorunluluğu patentin verildiğine ilişkin ilanın ilgili bültende yayınlandığı tarihten itibaren üç yıl içinde gerçekleştirilir. Patent sahibi veya yetkili kıldığı kişi tarafından düzenlenen Enstitü nezdinde buluşu kullanmakta olduğunu kanıtlayacak resmi nitelikli kullanım belgesi, patentin kullanıldığı hakkındaki beyanı kapsamalı ve ticaret veya sanayi odaları, konu ile ilgili meslek kuruluşları veya ilgili başka kurumlarca onaylanmalıdır.
Patent hakkı nerede geçerlidir?
Türkiye'de alınmış bir patent, sadece Türkiye içinde sahibine hak sağlamaktadır ve patentli ürünleri başkalarının Türkiye'ye ithal etmesi durumunda, hak sahibine ithali durdurma hakkı verir.
|
